Geaardheid is iets wat bij elke persoon anders is. Het gaat over op wie je verliefd kunt worden, tot wie je je aangetrokken voelt en hoe je jezelf ziet. Voor veel mensen is dit heel vanzelfsprekend. Voor anderen voelt het als een lang proces van ontdekken. Pommelien Thijs, de Vlaamse zangeres die bekend werd via de reeks LikeMe, maakte in 2022 bekend dat ze ook op vrouwen valt. Ze deed dat op een bijzondere manier: door te zoenen met presentatrice Flo Windey in de videoclip van haar nummer Ongewoon. Daarna sprak ze er openlijk over in de pers. Haar verhaal raakte veel mensen, omdat ze lieten zien dat een coming-out er op allerlei manieren uit kan zien.
Wat seksuele oriëntatie inhoudt
Seksuele oriëntatie beschrijft op welk geslacht of welke geslachten iemand verliefd kan worden of seksuele gevoelens heeft. Iemand die alleen op mensen van een ander geslacht valt, noemen we heteroseksueel. Iemand die op mensen van hetzelfde geslacht valt, is homo of lesbisch. Wie op zowel mannen als vrouwen valt, is biseksueel. Maar er zijn ook mensen die zich met geen van deze woorden identificeren. Panseksueel betekent dat iemand op mensen van alle geslachten kan vallen, ongeacht hoe die persoon zichzelf ziet. Aseksueel betekent dat iemand weinig tot geen seksuele aantrekking voelt. Al deze vormen zijn normaal en komen voor in elke samenleving, in elk land en in elke cultuur.
Hoe mensen hun identiteit ontdekken
Voor veel mensen begint het bewustzijn van wie ze zijn al op jonge leeftijd. Sommigen weten al vroeg dat ze anders zijn dan wat ze om zich heen zien. Anderen merken het pas later, soms pas als volwassene. Dat is geen probleem en zegt niets over hoe “echt” iemands gevoelens zijn. Pommelien Thijs vertelde in een interview dat ze het moeilijker vond om erover te praten met haar familie dan om het in een videoclip te laten zien. Uiteindelijk reageerde haar familie erg positief. Toch is dat niet voor iedereen zo. Sommige mensen wachten lang met het delen van hun identiteit, omdat ze bang zijn voor afwijzing of onbegrip. Het tempo van een coming-out bepaalt iedereen voor zichzelf.
De rol van labels en hoe je ermee omgaat
Woorden als homo, lesbisch, bi of queer helpen sommige mensen om zichzelf te begrijpen en herkenning te vinden bij anderen. Tegelijk voelen veel mensen zich niet passen in één hokje. Ze gebruiken liever geen label of kiezen een term die voor henzelf het best klopt. Dat is volledig oké. De LGBTQ+ gemeenschap is breed en divers, en er is geen goede of foute manier om je seksualiteit te beschrijven. Wat telt, is dat iemand zichzelf kan zijn. Jongeren groeien op in een tijd waarin steeds meer bekende mensen openlijk zijn over hun identiteit. Dat helpt. Als je iemand ziet die op jou lijkt en die trots is op wie hij of zij is, voelt het minder eng om dat zelf ook te zijn.
Acceptatie en wat je kunt doen als het moeilijk is
Niet iedereen groeit op in een omgeving waar zijn of haar identiteit welkom is. Sommige jongeren krijgen te maken met pesterijen, afwijzing of onbegrip thuis. Dat kan veel pijn doen en leiden tot gevoelens van eenzaamheid of verdriet. Het is dan goed om te weten dat er mensen zijn die je kunnen helpen. In België en Nederland zijn er organisaties die speciaal voor de LGBTQ+ gemeenschap werken, zoals Çavaria in België en COC in Nederland. Zij bieden informatie, gespreksgroepen en hulp bij moeilijke situaties. Praten met een vertrouwenspersoon, een vriend of een professional kan ook helpen. Niemand hoeft dit alleen te doen. Wie je aantrekt en van wie je houdt, is een deel van wie je bent. Dat verdient ruimte en respect.
Veelgestelde vragen
Kan je geaardheid veranderen door therapie of behandeling?
Nee, seksuele oriëntatie is geen aandoening en kan niet worden veranderd. Zogenaamde conversietherapieën zijn wetenschappelijk gezien ineffectief en kunnen veel schade aanrichten. In steeds meer landen is deze praktijk dan ook verboden of sterk afgeraden door medische organisaties.
Is het normaal dat iemand pas later in zijn leven erachter komt welke oriëntatie hij heeft?
Ja, dat is heel normaal. Sommige mensen ontdekken pas op latere leeftijd wat ze voelen of vinden daar pas dan woorden voor. Er is geen vaste leeftijd waarop iemand dit moet weten. Iedereen doet dit op zijn eigen tempo.
Wat is het verschil tussen seksuele oriëntatie en genderidentiteit?
Seksuele oriëntatie gaat over op wie je verliefd kunt worden. Genderidentiteit gaat over hoe je jezelf ziet: als man, vrouw, non-binair of anders. De twee zijn los van elkaar. Iemand kan transgender zijn en tegelijk hetero, homo of biseksueel zijn. Ze staan niet in verband met elkaar.
Hoe kun je iemand steunen die net uit de kast is gekomen?
Iemand steunen na een coming-out begint met luisteren zonder oordeel. Stel geen opdringerige vragen en vertel het niet door aan anderen zonder toestemming. Laat zien dat je er voor diegene bent en dat niets is veranderd aan jullie relatie. Die bevestiging is vaak meer waard dan woorden.
